Zo vergaat het me ook met de verkiezingen en de formatie. Een dramatische campagne. Messcherpe debatten. Melkert. Moord. Bedreigingen. Kogels. Spectaculaire uitslag. En vervolgens een teleurstellend soepele formatie. En uiteindelijk een regeerakkoord dat weinig spektakel bevat. Misschien komt het nog, als de LPF echt bijvoorbeeld Joep van den Nieuwenhuizen als minister wil, maar ik denk het niet. De hoop op een sensationele rollercoaster-formatie, zoals in 1977-78 of 1981, blijkt ijdel. Maar misschien is er wel een akkoord uitgekomen dat recht doet aan de hoofdpunten van de campagne. In ieder geval mag je dat verwachten voor wat betreft de partij met veel egards in de coalitie is binnengehaald, de LPF.
De LPF had vier kernpunten: zorg, onderwijs, veiligheid en immigratie/integratie. Laten we eens kijken wat het regeerakkoord op deze punten bevat.
Zorg? Een nieuwe basisverzekering valt het meest op. Nuttig en nodig, maar niet speciaal een LPF punt, en het heeft ook niks te maken met de wachtlijstproblematiek. Wel teksten over een sterkere positie van de patient, maar geen concrete doelstellingen voor de reductie van de wachtlijsten. Er wordt geen extra geld voor de wachtlijstreductie uitgetrokken, wat misschien wel conform Fortuyns oorspronkelijke ideeen was, maar ook irreeel, zoals hij later toegaf.
Onderwijs? Goede bedoelingen, meer niet. Voorzover er sprake is van concrete voorstellen lagen die al in de la van de vertrekkende minister Hermans.
Veiligheid? Invoering van de identificatieplicht, aanscherping van het drugsbeleid. Mooi, maar waarom niet een hoger oplossingspercentage als doel gesteld?
Immigratie en integratie dan? Wat aanscherping, veel stoere taal, verlaging kinderbijslag voor kinderen in buitenland, poging tot beperking gezinsheriniging, het onderwijs in "allochtone talen" wordt afgeschaft. Mooi, maar is dat alles? Het lijkt er wel op. Heeft men hiervoor massaal op de LPF gestemd?
En de rest? Wat meer asfalt, minder milieu, geen kilometerheffing (jammer), de afschaffing van het kwartje van Kok en dan nog niet eens aan de pomp, maar als verlaging van de wegenbelasting. Fantastisch! Op het punt van een andere bestuurscultuur wil men de gekozen burgemeester. De plannen van Fortuyn voor een forse afslanking van het ambtenarenapparaat zijn gesmoord in een stevige dosis CDA-taal.
Natuurlijk, de ministers en staatssecretarissen zijn nog niet benoemd. En die kunnen heel veel uitmaken. Ik hoop bijvoorbeeld op de komst van de PvdA-er Bomhoff naar Volksgezondheid. Die heeft bij herhaling blijk gegeven de urgentie van het wachtlijstprobleem te zien, en heeft ook ideeen over hoe het opgelost kan worden. En vervolgens zullen we moeten wachten op de daden van het kabinet.
Maar het neemt niet weg dat nu al duidelijk is dat de LPF onder leiding van het opportunistje Herben ("Pim en ik") door de pomp is gegaan. Dit akkoord had net zo goed gesloten kunnen zijn door CDA en VVD, ware het niet dat die twee geen meerderheid hebben. Dus LPF erbij. En wat doet LPF? Een brugfunctie bekleden! Althans, dat zei Zalm. Volgens mij is zelfs dat niet waar. Zalm en Balkenende hoefden niks anders te doen dan het samen eens worden, Pim-sausje eroverheen zodat Herben ook blij is, en klaar is Kees.
Heel duidelijk is dat in de WAO-kwestie. Akkoord, niet een van Fortuyns speerpunten, maar wel een belangrijk punt, waarover hij ook een duidelijke, en omstreden, mening had. En wat komt er uit? Een gefaseerde uitvoering van het slappe SER-advies. De LPF heeft niets bijgedragen, alleen de VVD heeft nog wat bijgestuurd.
Al met al is het, gezien vanuit de LPF, een teleurstellend akkoord. De LPF is niet in staat gebleken in een redelijke mate de eigen ideeen en programmapunten in het akkoord te krijgen. Het gevolg is een akkoord dat gewoon een VVD-CDA-akkoord is. Als de LPF er nu alsnog uit zou stappen, zouden VVD en CDA er zo mee verder kunnen. Ik denk dat alleen de gekozen burgemeester alsnog geschrapt zou worden.
Je vraagt je af of de LPF ooit heeft overwogen de onderhandelingen te staken. Ik denk het niet. Ze waren heel blij dat ze mee mochten doen. Deelname in de coalitie is natuurlijk een goed recept voor stabiliteit van de fractie. Anders zou de fractieleiding de fractie bijeen moeten houden op basis van inhoudelijke ideeen (die zijn afwezig) en persoonlijk gezag en uitstraling (ook niet Herbens sterke punten).
Affijn, een anticlimax dus. wellicht maar goed ook, want vanuit het algemeen belang is het minder erg dat er zo weinig verandering in het akkoord zit. Het is een conservatieve, vrij voorzichtige lijn die gevolgd gaat worden. Voor de stabiliteit is dat goed. Maar saai is het wel, en met vernieuwing heeft het allemaal weinig te maken. De gevestigde orde heeft gewonnen. Net als bij het WK.
Mat Huizing